Linux VPS sunucusu ile çalışma için temel komutlar

🔄 Sunucuyu Yeniden Başlatma ve Kapatma #

sudo reboot — sunucuyu yeniden başlatma

sudo shutdown -h now — sunucuyu hemen kapatma

sudo shutdown -r +5 — 5 dakika sonra yeniden başlatma

sudo poweroff — sunucuyu kapatma

---

📂 Dosya Sistemi Navigasyonu #

pwd — mevcut dizini göster

ls — mevcut dizindeki dosya ve klasörleri göster

ls -la — gizli dosyalar dahil tüm dosyaları detaylı göster

cd /klasor/yolu — belirtilen dizine geç

cd .. — bir üst dizine çık

cd ~ veya cd — kullanıcının ana dizinine geç

---

🗂️ Dosya ve Klasör İşlemleri #

cp kaynak hedef — dosya veya klasörü kopyala

mv kaynak hedef — dosya/klasörü taşı veya yeniden adlandır

rm dosya — dosyayı sil

rm -r klasor — klasörü ve içindekileri sil

mkdir klasor_adi — yeni klasör oluştur

touch dosya_adi — boş dosya oluştur

cat dosya — dosya içeriğini terminale yazdır

nano dosya — dosyayı nano metin düzenleyicide aç

---

⚙️ İşlemler ve Servis Yönetimi #

🧠 İşlemleri Görüntüleme ve Yönetme: #

top — aktif işlemleri gerçek zamanlı göster

htop — gelişmiş top alternatifi (yüklüyse)

ps aux — tüm işlemlerin detaylı listesi

kill PID — ID ile işlemi sonlandır

kill -9 PID — işlemi zorla sonlandır

🔧 systemd servislerini yönetme: #

sudo systemctl start servis_adi — servisi başlat

sudo systemctl stop servis_adi — servisi durdur

sudo systemctl restart servis_adi — servisi yeniden başlat

sudo systemctl status servis_adi — servis durumunu kontrol et

sudo systemctl enable servis_adi — sistem açılışında servisi otomatik başlat

sudo systemctl disable servis_adi — otomatik başlatmayı devre dışı bırak

sudo journalctl -u servis_adi — servis loglarını görüntüle

sudo journalctl -u servis_adi -f — servis loglarını gerçek zamanlı takip et

---

💾 Disk ve Bellek Bilgisi #

df -h — disk kullanımını okunabilir biçimde göster

du -sh /klasor/yolu — belirtilen klasörün boyutu

free -h — RAM kullanımını göster

vmstat — bellek ve işlem istatistiklerini göster

---

🌐 Ağ ve Bağlantılar #

ip a — tüm ağ arayüzlerini göster

ping google.com — site erişilebilirliğini test et

netstat -tulnp — dinlenen tüm portları ve işlemleri göster

ss -tulw — netstat’ın modern alternatifi

curl ifconfig.me — sunucunun dış IP adresini göster

ssh kullanici@ip_adresi — başka bir sunucuya SSH ile bağlan

---

👥 Kullanıcı Yönetimi #

whoami — mevcut kullanıcıyı göster

adduser kullanici_adi — yeni kullanıcı oluştur

passwd kullanici_adi — kullanıcı şifresini değiştir

usermod -aG sudo kullanici_adi — kullanıcıyı sudo grubuna ekle

deluser kullanici_adi — kullanıcıyı sil

---

📦 Paket Yönetimi (Debian/Ubuntu) #

sudo apt update — paket listesini güncelle

sudo apt upgrade — kurulu paketleri güncelle

sudo apt install paket_adi — paket yükle

sudo apt remove paket_adi — paketi kaldır

sudo apt autoremove — kullanılmayan paketleri kaldır

---

🛠️ Ekstra Yararlı Komutlar #

history — komut geçmişini göster

clear — terminal ekranını temizle

who — şu anda sistemde kimlerin olduğunu göster

uptime — sunucunun çalışma süresini göster

date — güncel tarih ve saati göster

chmod +x dosya — dosyayı çalıştırılabilir yap

scp dosya user@host:/yol/ — dosyayı uzak sunucuya kopyala

---

🔒 Güvenlik İpuçları #

• Gereksiz olmadıkça root olarak komut çalıştırmayın. sudo kullanın.
• Sistemi ve kurulu paketleri düzenli olarak güncelleyin.
• Sunucu erişimi için şifre yerine SSH anahtarları kullanın.
• Önemli verilerin yedeklerini oluşturun.